25.6 C
Jalandhar
Tuesday, April 7, 2026
spot_img
Home Blog Page 117

ਦੋ ਘੜੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾ ਲਈਏ।

0

ਦੋ ਘੜੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾ ਲਈਏ।

                 – ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ( U.S.A)

ਮੈ ਇੱਕ ਉਲਝੀ ਤਾਣੀ ਹਾਂ।

ਗੁੰਮ ਨੇ ਚਾਹੇ ਹਰਫ਼ ਮੇਰੇ,

ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਕਹਾਣੀ ਹਾਂ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨੇ ਮੋੜ ਕਈ,

ਹਰ ਮੋੜ ’ਤੇ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਦੀ-ਕਦੀ ਜਾਪੇ ਇਹ ਹਕੀਕਤ,

ਤਦ ਇਹੋ ਸੋਚ ਬਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਨਸਾਨ !  ਲਗਦੈ ਤੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੋ ਗਿਐਂ,

ਅਮੁੱਲੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ, ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਗਿਐਂ ?

ਜਿਸਮਾਂ ’ਚੋਂ ਚੱਲਣ ਲਹੂ ਦੇ ਫੁਹਾਰੇ।

ਲਗਦਾ ਲਹੂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ,

ਨਵਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਣੀ ਤੇਰੀ ਸੋਚ!

ਵਾਹ!  ਧਰਮੀ !!  ਅਜਬ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰੇ।

ਘੁਟੇ-ਘੁਟੇ ਲੱਗਣ ਸਾਹ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ।

ਹੋਵਣ ਕਤਲ, ਸੱਧਰਾਂ ਤੇ ਚਾਵਾਂ ਦੇ।

ਠਾਹ- ਠਾਹ ਕਰਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ,

ਸੁਣਦੇ ਹਉਕੇ ਨਿੱਤ, ਦੁਖੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ।

ਹਰ ਜੁਗ ’ਚ ਇਹੀ ਕੁਝ ਵਾਪਰੇ,

ਇਸ ਜੁਗ ਦੀ ਪਰ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ।

ਬੁਝ ਰਹੇ ਨੇ ਦੀਵੇ ਤੇਲ ਖੁਣੋਂ,

ਮਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਿਲੇ ਨਾ ਪਾਣੀ।

ਹਨੇਰ ਸਾੲੀਂ ਦਾ ਕੋਈ ਤਾਂ ਬੋਲੋ,

ਇਸ ਚੁੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ।

ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਲੰਮੇਰੀ ਲਗਦੀ ।

ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ ਸੁੱਖ ਸਵੇਰਾ ?

ਗਮ ਹੈ ਇਸੇ ਗੱਲ ਦਾ,

ਕੋਈ ਸਿਰਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।

ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਗ ਸਾਰਾ।

ਹਵਾ ਕੌਣ ਪਇਆ ਝੱਲਦਾ ?

ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਿਲ ਸਮਝਾ ਲਈਏ।

ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਰਚਾ ਪਾ ਲਈਏ।

ਕੱਟ ਜਾਣੀ ਹੈ ਇੰਞ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,

ਦੋ ਘੜੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾ ਲਈਏ।

‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ’

0

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ :

‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ’

‘ਪ੍ਰਚਾਰਕ’ ਸਬਦ ‘ਪ੍ਰੀਚੈ’ ਸਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ‘ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ’, ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ‘ਨੀਮ ਹਕੀਮ ਖਤਰਾ ਇ ਜਾਨ’ ਦਾ ਡਰ ਕੌਮ ਨੂੰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦਾ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕੌਮ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਜਿੱਥੇ ਆਲਮਗੀਰੀ, ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਕ ਚੰਗਾ ਸਚਿਆਰ ਇਨਸਾਨ ਬਣਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਇਹ ਤਦ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ‘‘ਜਿਸ ਦੈ ਅੰਦਰਿ ਸਚੁ ਹੈ, ਸੋ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਮੁਖਿ ਸਚੁ ਅਲਾਏ॥ ਓਹੁ ਹਰਿ ਮਾਰਗਿ ਆਪਿ ਚਲਦਾ, ਹੋਰਨਾ ਨੋ ਹਰਿ ਮਾਰਗਿ ਪਾਏ॥’’ (ਮ: ੧/੧੪੦) ਦੇ ਗੁਰਮਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਬਣ ਸਕੀਏ।

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇਸੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੰਗਤਾਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਥਾਪੇ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਿਰਤੀ ਸਿੱਖ; ਕਿਰਤ-ਵਿਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ‘ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ’ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਈ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ  ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪੀੜ੍ਹੇ, ਮੰਜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਥਾ ਅਧੀਨ ਜੀਵਨ ਭਰ ‘‘ਸਤਿਗੁਰ ਸਬਦਿ ਉਜਾਰੋ ਦੀਪਾ॥’’ (ਮ:੫/੮੨੧) ਰਾਹੀਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਿਰਦਿਆਂ ਅੰਦਰ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਦਕ ਭਰੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ, ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਟੇਕ ਸਦਕਾ ਹੀ ਨਿਭੀਆਂ । ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੱਰਾ ਖੈਬਰ ਤਕ ਝੁੱਲਿਆ ਉੱਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਨਿਘਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵੀ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰੇ ਇਸ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਹੀਂਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ।

ਤਕਰੀਬਨ ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੰਥ ਦਰਦੀ, ਜੋ ‘‘ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਕਰਿ ਧਰਮ ਦੀ, ਲੈ ਪਰਸਾਦ ਆਣਿ ਵਰਤੰਦਾ॥’’ (ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ਵਾਰ ੪੦/ਪਉੜੀ ੧੧) ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਅੰਦਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਨਿਘਾਰ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਵੀ ਸਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰ. ਕੰਵਰ ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ੍ਰ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜੋਸ਼, ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਆਦਿ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸੰਸਥਾ ਸਿਰਜ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ, 100 ਸੰਤ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਗੁਰਮਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰਮਤ ਕੋਰਸ ਆਰੰਭ ਕਰ ਕੇ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਕਿਰਤੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਗੁਰਮਤ-ਗਿਆਨ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਸ੍ਰ. ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਟ੍ਰਸਟ ਰਾਹੀਂ ਫ੍ਰੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸੰਨ 1979 ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਕਲਾਸਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭਿਆ। ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਰੋਪੜ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੀ 60 ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਬੀਬੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਸਪੁੱਤਰੀ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬੀਬੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਸਪੁੱਤਰੀ ਸ੍ਰ. ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂਰੀ ਢਾਬਾ, ਬੀਬੀ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ, ਅਲੀ ਮੁਹੱਲਾ (ਰੋਪੜ), ਬੀਬੀ ਹਰਜਸ ਕੌਰ ਜੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ-ਭੁਲਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਡਾ. ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਬੇਟੇ ਸ੍ਰ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ੍ਰ. ਤਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਿਤ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ੍ਰ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ‘ਰੋਪੜ ਸਰਕਲ ਇੰਚਾਰਜ’ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ  ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸ੍ਰ. ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ’,  ਸ੍ਰ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰਮਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ), ਸ੍ਰ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਬਣ ਵਾਲੇ, ਸ: ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਮਲਹੋਤਰਾ ਕਲੌਨੀ), ਸ੍ਰ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਾਲਾਪੁਰ, ਸ੍ਰ. ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਝੱਲੀਆਂ ਖੁਰਦ, ਸ੍ਰ. ਓਅੰਕਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਫੂਲ ਚੱਕਰ, ਸ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੋਢੀ, ਸ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੋਬਤੀ, ਸ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਟਲੀ, ਸ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭਿਓਰਾ, ਸ. ਨਸੀਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਕਬਰਪੁਰ, ਸ. ਨਸੀਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹਵੇਲੀ ਕਲਾਂ, ਸ੍ਰ. ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਰੋਪੜ), ਸ੍ਰ. ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂਰੀ ਢਾਬਾ, ਸ੍ਰ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਘਨੌਲੀ), ਸ੍ਰ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਸਰਕਲ ਇੰਚਾਰਜ), ਸ੍ਰ. ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹਵੇਲੀ ਕਲਾਂ, ਗਿ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਚਾਹ ਵਾਲੇ’ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਮਾ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ੍ਰ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਘਨੌਲੀ), ਸ੍ਰ. ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਿੱਠੇਵਾਲ, ਸ੍ਰ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ (ਭਾਈ ਜੀ ਦੀ ਹੱਟੀ), ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸੱਜਣ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਹਿਤ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ-ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਜਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਸ੍ਰ. ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਗੁਰ ਪੁਰਬ, ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਮਨਾਉਣਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਾਰੇ ‘ਗੁਰੂ ਮਾਨਯੋ ਗ੍ਰੰਥ’ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੇਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤਦੋਂ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੜ੍ਹੀ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ (ਚੌਂਤਾ ਕਲਾਂ) ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧ ਸਕਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ੍ਰ. ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਦਿੱਲੀ) ਤੇ ਸ੍ਰ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਫਾਊਂਡਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜੀ) ਵੱਲੋਂ 27-03-1983 ਅਤੇ 28-03-1983 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਕਲਗੀਧਰ ਕੰਨਿਆ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਰਬਹਿੰਦ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸੱਦੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ  ਡਾ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੰਡੀਗੜ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਫਾਉਂਡਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਪੜ੍ਹਿਆ ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਮਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਤਾ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ :-

‘ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕਾਰਜ ਸਾਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸੱਦੀ ਗਈ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਟੀਚਾ ਫੁੱਲ ਟਾਈਮ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ, ਰੋਪੜ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਸੇ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ 10 ਜੁਲਾਈ 1983 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ।’

 ਮਤਾ ਨੰਬਰ 2 ਰਾਹੀਂ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ’ ਚੌਂਤਾ ਭਲਿਆਣ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ 17-06-1983 ਨੂੰ ਬੀ-4, 1044 ਨੇੜੇ ਰਾਮਾ ਮੰਦਰ ਰੋਪੜ ਡਾਕਟਰ ਸ੍ਰ. ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜਨ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਜਗਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ 26/27 ਜੂਨ 1983 ਨੂੰ ਕਲਗੀਧਰ ਕੰਨਿਆ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇਸ ਟੈਸਟ ਵਿਚ 35 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਾਸ ਹੋਏ।  10 ਜੁਲਾਈ 1983 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ (ਰੋਪੜ) ਵਿਖੇ ਦੀਵਾਨ ਸਜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਲੋਂ (ਜਥੇਦਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ) ਅਤੇ ਗਿ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੇਦਾਂਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ । ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਚੌਂਤਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਕਾਲਜ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਫਾਉਂਡਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸ੍ਰ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੇਣ ਹੈ; ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੀ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮੁਰਗੀਖਾਨੇ ਵਿਚ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਲੰਗਰ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਸੰਵਾਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲਜ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਜ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਲਿਪ-ਪੋਚ ਕੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਅਜੇ ਉੱਥੇ ਕਲਾਸ ਆਰੰਭ ਕਰਨੀ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੋ ਸੰਗਤਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਗੁ: ਸਾਹਿਬ ਗੜ੍ਹੀ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੀਆਂ, ਗਿ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਜੀ ਨੇ ਆਰੰਭਤਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਗਿਆਨੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਾਹਬਾਦ ਮਾਰਕੰਡਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਜਪੁ’ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪੌੜੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਾਰਜ ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਕੀਤੀ । ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਿਨੇ ਪੜ੍ਹਨ-ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਗਰ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਭੈਣ ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ, ਪ੍ਰਿੰ. ਸ੍ਰ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਦਾਸ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੱਕੜਾਂ ਵੀ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਉਣੀਆਂ, ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਬੁੱਢਾ ਭਿਉਰਾ ਤੇ ਚੌਂਤਾ ਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਹਰ ਪਾਸਿਉਂ ਸਬੰਧ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਪਰੋਂ ਫੌਜ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਛਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤੌਖਲਾ ਸਿਰ ’ਤੇ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ 1984 ਵਿੱਚ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਤੇ ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ,  ਕਾਨਪੁਰ, ਬਕਾਰੋ ਆਦਿਕ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਤੇ ਕਤਲੋ-ਗ਼ਾਰਤ ਦਾ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਕੌਮ ਲਈ ਅਤਿ ਬਿਖੜਾ ਸੀ, ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੋਰਸ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਦੇ ਬਣੇ, ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਯੂ. ਐਸ. ਏ, ਭਾਈ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੰਬਲ ਝੱਲੀਆਂ, ਬੀਬੀ ਸਤਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਭੋਜੇ ਮਾਜਰਾ, ਭਾਈ ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੁੰਡਲ (ਦਿੱਲੀ), ਸ੍ਰ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੁੰਡਲ ਯੂ. ਐਸ. ਏ., ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੰਡੀਗੜ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜਲਮਾਣਾ ਕਨੇਡਾ, ਭਾਈ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਰਈਆ, ਸ੍ਰ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਹਿਮਦਪੁਰ (ਪੱਟੀ) ਯੂ. ਕੇ., ਸ੍ਰ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਗੋ ਮਾਜਰਾ, ਸ੍ਰ. ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਅਬੋਹਰ (ਲੁਧਿਆਣਾ), ਸ੍ਰ. ਜਸਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚਣਕੋਈ, ਸ੍ਰ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਭੰਗਵਾਂ (ਦਿੱਲੀ) ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਫਗਵਾੜਾ, ਇਹ 14 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇ ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੰਡੀਗੜ ਨਾਮੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਹਨ। ਭਾਈ ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਫਗਵਾੜਾ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਨੇਡਾ, ਭਾਈ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਈ ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਿੱਲੀ ਪੰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਲਾਂਗਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਭਾਈ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਚੰਗੇ ਤਬਲਚੀ ਤੇ ਕੀਰਤਨੀਏ ਬਣੇ ਤੇ ਭਾਈ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੋ ਨਿਬੜੇ, ਜੋ ਯੂ. ਕੇ., ਯੂ. ਐਸ. ਆਰ. ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਰਕਲ ਵਿਖੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸੂਬੇਦਾਰ, ਭਾਈ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਰਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਾਹਿਬ (RTJCO) ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗਿ: ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਉਪਕਾਰ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦਾ ਬੰਬਈ ਸਰਕਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸ੍ਰ. ਹਰਮੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅੰਧੇਰੀ ਈਸਟ ਦਾ ਵੀ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਮਹਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰਮਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਸਰਕਲ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾ ਭੁਲਣ ਯੋਗ ਹੈ । ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਲਜ ਲਈ ਮਾਇਕ ਸਹਾਇਤਾ ਸਾਰੇ ਸਰਕਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੰਬਈ ਸਰਕਲ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਮੁੰਬਈ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਵੀਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਵੀਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਵੀਰ ਭਜਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੇਲਵੇ ਵਾਲੇ, ਵੀਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਰ, ਵੀਰ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਰ, ਵੀਰ ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੀਰ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦਾਸ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੇਗਾ ਤਾਂ ਕਿ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਕਿ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ; ਮਾਟੁੰਗਾ ਦੇ ਗੁ: ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਫਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਸ, ਹੋਰ ਚਾਰ ਸਿੰਘਾਂ (ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ) ਸਮੇਤ ਨੂਰੀ ਢਾਬਾ ਰੋਪੜ ਪੁੱਜਾ।  ਸਾਡੀ ਵਾਪਸੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਦਾਦਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰਾਹੀਂ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।

1-11-1984 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਉਛੰਗਾਬਾਦ, ਸਾਡੇ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੱਥੋ ਪਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਮਾਨ, ਪੈਸੇ ਆਦਿਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਦੌੜ ਗਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਆਨਤਦਾਰ ਹਿੰਦੂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਕੈਬਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਦਿੱਤਾ ।   2-11-1984 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਫਾਟਕਾਂ ’ਤੇ ਗੱਡੀ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਸਾਨੂੰ ਥਾਣੇ ਲੈ ਗਈ । ਭਭਛ ਨੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਦਾਦਰ ਗੱਡੀ ਸਾਰੀ ਸਾੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ।   6-11-1984 ਨੂੰ ਇਕ ਹੌਲਦਾਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਰਕਲ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਦਿਓ।

ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਰਕਲ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਉਪਕਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਆਪ ਵੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੁਰੰਤ ਥਾਣੇ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ। ਅਸੀਂ 12-11-1984 ਤੱਕ ਵੀਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਰਹੇ ਅਤੇ 12-11-1984 ਨੂੰ ਰਾਤੀ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ ।  13-11-1984 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸ੍ਰ. ਹਰਮੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਬੀਬੀ ਅਨੰਦ ਕੋਰ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਚੰਡੀਗੜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰ (ਰੋਪੜ) ਪੁੱਜੇ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਹੋਈ ਕਤਲੋ-ਗ਼ਾਰਤ ਅਤੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਨੋ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

11, 12 ਅਤੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1985 ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਗੁਰਮਤ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਫਾਉਂਡਰ ਪ੍ਰਿੰ: ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਲੋਂ (ਜਥੇਦਾਰ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਜੀ) ਵੱਲੋਂ ਸਿਰੋਪਾਉ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਸੇਵਾ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1985 ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ, ਜੋ ਦਾਸ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਫਾਉਂਡਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 27-03-1983 ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਨਵੰਬਰ 1985 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਐਨੇ ਬਿਖੜੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਕਈ ਵਾਰ ਤੜਕੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਸਕੂਟਰ ਰਾਹੀਂ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਚੌਂਤੇ (ਕਾਲਜ) ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਲੀਨਕ ਪੁੱਜਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਜਲੰਧਰ’ ਨੂੰ ਬਤੌਰੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ । ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿਦਕ-ਦਿਲੀ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਇਹ ਸੇਵਾ 1993 ਤੱਕ ਨਿਭਾਈ । ਆਪ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਵੀਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਗੁਰਸਿਖੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ।  ਸੰਨ 1993 ਤੋਂ 1996 ਤੱਕ ਸਨਮਾਨ ਯੋਗ ਗਿਆਨੀ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿਦਕੀ, ਜੋ ਸੁਘੜ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਜੀ ਨੇ ਬਤੌਰੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਉਹ ਦਾਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਗੁਣ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਕੀਰਤਨੀਏ, ਕਥਾਕਾਰ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਨ ਸਹਿਤ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਆਪ ਜੀ ਮਗਰੋਂ 24-03-1996 ਤੋਂ 06-07-1997 ਤੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।

 ਸਿਦਕੀ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਗੁ: ਗੜੀ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਨਿਹੰਗਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਕਾਲਜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣੇ, ਰੋਕਣ ’ਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ, ਧਮਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਗਰਦੌਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਿਦਕੀ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੋਪੜ, ਜੋ ਸ਼ੈਸ਼ਨ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਰੀਡਰ ਰਿਟਾਇਰਡ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਲੜਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਉੱਘੇ ਵਕੀਲ ਸ੍ਰ. ਹਰਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਪਾਲ’ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰ. ਵਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਟੈਕਸਲਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਹਨ, ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਰਾਹੀਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਗੁਰਮਤ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਕਬਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਦੁਆਇਆ, ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਖਣ ਆਏ । ਇਸ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਕਮਾਲਪੁਰ, ਖੇੜੀ ਸਲਾਬਤਪੁਰ, ਚੌਂਤਾ, ਭਲਿਆਣ, ਝਲੀਆਂ ਖੁਰਦ, ਭੱਕੂ ਮਾਜਰਾ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਇਕੱਠ ਸੀ। ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅਸਲੀਅਤ ਸਮਝੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਗਰਦੌਰੀਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਕੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਂ ਗਰਦੌਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਚਾਰ ਦਿਵਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਦਕੀ ਜੀ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪਦ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਲੈ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਜਲੰਧਰ’ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਸੇਵਾ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਰੋਪੜ’ ਨੂੰ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ੍ਰ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਕਾਲਜ ਆਉਣਾ ਸੌਖਾ ਸੀ । ਸ੍ਰ. ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸੁਆਸਾਂ (23-02-2012) ਤੱਕ ਨਿਭਾਈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਡਮੁੱਲੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਿਣੀ ਰਹੇਗੀ।

ਸ੍ਰ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਤੌਰੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੋਪੜ ਨੂੰ ਮਿਤੀ 17-03-2012 ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸ੍ਰ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ), ਸ੍ਰ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੋਪੜ, ਸ੍ਰ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ), ਸ੍ਰ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਬਠਿੰਡਾ), ਸ੍ਰ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ), ਸ੍ਰ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਨਾਭਾ), ਸ੍ਰ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਮੁੰਬਈ), ਸ੍ਰ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਜਲੰਧਰ) ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਅਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਸਮੇਤ ਬੜੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਨੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਯਥਾਯੋਗ ਮਦਦ (ਸੇਵਾ) ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਟਕ ਰਹੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤਕਰੀਬਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਜ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕੌਮ ਦਾ ਥੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਸੋਚੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕਈ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬੀ. ਏ. ਅਤੇ ਐੱਮ. ਏ. ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਸ਼ੁਭਕਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਐਚ. ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਐਮ. ਫਿਲ. ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਵਿਦਿਆ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 2011 ਦੇ ਬੈਚ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖਰਚਾ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੈਚ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 160 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ । ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਸਮੁੱਚਾ ਸਟਾਫ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਸ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਲਗਭਗ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਾਸ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਉਣ (ਪੜ੍ਹਾਉਣ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੰਗੀਤ ਟੀਚਰ ਰੱਖੇ ਲੇਕਿਨ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਭ ਸਕੇ। ਬਹੁਤਾ ਸਟਾਫ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਲਜ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਅਸੀਸ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ 1996 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗਿ: ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੈਚ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਵੀ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਿ:  ਰਵੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਗਿ: ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਸੱਲੋ ਮਾਜਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਲਾਕਾ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਾਈ. ਮਨਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰ. ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗ਼ੁੰਚਾ ਰੋਪੜ, ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਖਸ਼ੇ ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਭਾਈ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਅਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਆਦਿ ਇਸੇ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਡਰਾਇਵਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਾਲਜ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੱਗਭਗ 1700 ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਮਾਣਯੋਗ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕਥਾਕਾਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਗੁ: ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਲੀ, ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ: ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੋਰਿੰਡਾ, ਭਾਈ ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੈਨੇਡਾ, ਭਾਈ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜੰਡਿਆਲਾ, ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਲ਼ੇ, ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਬਾਬਾ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਗੁਰਮਤ ਵਿਦਿਆਲਾ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਈ ਗੁਰਭਾਗ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਭਾਈ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਜ਼ੋਰੀ ਗਾਰਡਨ, ਭਾਈ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਭਾਈ ਸਤਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਛੀਵਾੜਾ, ਭਾਈ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅੰਬਾਲਾ, ਭਾਈ ਰਣਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਈ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਕੇਸਰੀ’, ਭਾਈ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਢਕਾਨਸੂ’, ਭਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਈ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਈ ਇਕਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਭਾਈ. ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ’ਤੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਫਖ਼ਰ ਮਹਿਸ਼ੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਜੋ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਭਾਈ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਬਕਾ ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ ਜੱਥਾ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਹਨ), ਨੇ ਸ਼ੈਸਨ 2006 ਤੋਂ 2008 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗੁਰਮਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਕੇ ਗਿਆਨ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲਗਨ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਬਰੇਲ’ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ । ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ 75% ਹਿੱਸਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ‘‘ਹਮ ਰੁਲਤੇ ਫਿਰਤੇ, ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਾ ਪੂਛਤਾ॥’’ (ਮ: ੪/੧੬੭) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਆਪ ਮਿਹਰ ਕਰ ਕੇ ਜੋ 30 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰੜੀ, ਸਿਦਕੀ ਤੇ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗੱਲ ਅਧੂਰੀ ਜਿਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਭੈਣ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਨੇ ਰੋਪੜ ਸਰਕਲ ਨੂੰ ਇਸ ਬੁਲੰਦੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਾਰਕ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰੋਪੜ ਸਰਕਲ ਹੀ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭੈਣ ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਹਰਚਰਨ ਕੌਰ ਜੀ ਰੋਪੜ, ਸ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਾਬਣ ਵਾਲੇ, ਸ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖੈਰਾਬਾਦ, ਸ. ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਲਵਾੜਾ, ਸ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਪੀ. ਏ. ਪੀ. ਵਾਲੇ) ਜਲੰਧਰ, ਸ. ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰ ਜਲੰਧਰ, ਬੀਬੀ ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਕੌਰ ਜਲੰਧਰ, ਸ. ਸਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭੱਕੂ ਮਾਜਰਾ, ਸ. ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭਲਿਆਣ, ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਲੋ ਮਾਜਰਾ (ਮੈਬਰ ਸ੍ਰੋ. ਗੁ. ਪ੍ਰ. ਕਮੇਟੀ), ਸ. ਮੋਹਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਮਾਲਪੁਰ, ਸ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲੱਖੇਵਾਲ (ਮੈਬਰ ਸ੍ਰੋ. ਗੁ. ਪ੍ਰ. ਕਮੇਟੀ), ਸ. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖੇੜੀ ਸਲਾਬਤਪੁਰ, ਸ. ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭੱਕੂ ਮਾਜਰਾ, ਸ. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੌਧਰੀ, ਪ੍ਰਿੰ. ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਪ੍ਰੋ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਯੂ. ਕੇ.), ਮਾਸਟਰ ਹਰਬਖ਼ਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਝੱਲੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ. ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ. ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਜੀਦਪੁਰ ਅਤੇ ਜਟਾਣੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ’ਚੋਂ ਕਈ ਵੀਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਣਕ ਮੁੱਕ ਗਈ ਤਾਂ ਮਾਸਟਰ ਹਰਬਖ਼ਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਹੀ, ਉਹ ਔਕੜ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਔਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  7 ਬੋਰੀਆਂ ਕਣਕ ਉਗਰਾਹ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸ. ਪ੍ਰਭਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ. ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੇ, ਸ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਾਲਾ ਸੰਘਿਆ (ਯੂ. ਕੇ.), ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ. ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਬੋ ਕੀ ਤਲਵੰਡੀ, ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿ. ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਜਾਚਕ’ ਸਾਬਕਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਅਭੁੱਲ ਹੈ। ਸੂਬੇਦਾਰ ਸ. ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੋਪੜ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਵਾਰਡਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਵਰਗੇ ਅਣਥੱਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੇ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਸੰਨ 1983 ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਔਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇੱਕ ਮੱਝ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ 1993 ਵਿੱਚ ਹੜਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜੋਰ ਪਿਆ ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਆ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਬਾਬਾ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੁ. ਕੋਟ ਪੁਰਾਣ ਹੈੱਡ ਦਰਬਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਰਿਣੀ ਰਹਾਂਗੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਮੂਹ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ  ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਕਣਕ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਕਦੀ ਵੀ ਲੰਗਰ ਲਈ ਕਣਕ ਜਾਂ ਆਟਾ ਖਰੀਦਣਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਸਮੁੱਚਾ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਧਾਈ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਸਦਕਾ ਕਾਲਜ ਅੱਜ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਪੁੱਜਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਿਹਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਬਖਸ਼ਿਆ ਹੈ, ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਣਗੇ ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਸਹਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਥ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਤੱਕ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ‘‘ਜੈਸੇ ਸਤ ਮੰਦਰ ਕੰਚਨ ਕੇ ਉਸਾਰ ਦੀਨੇ, ਤੈਸਾ ਪੁੰਨ ਸਿਖ ਕਉ, ਇਕ ਸਬਦ ਸਿਖਾਏ ਕਾ।’’ (ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ/ਕਬਿੱਤ 673/3)  ਦੀ ਅਸੀਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣ ਸਕੀਏ।

           ਭੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖਿਮਾ, ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦਾ ਦਾਸਰਾ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਐਡਮਨਿਸਟੇਸ਼ਨ-94170-18531

ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਦਸਤਾਰ

0

ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਦਸਤਾਰ

ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੀਤੂ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ ਕੋਲਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਤਹਿ. ਮਲੋਟ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ-152107 ਸੰਪਰਕ ਨੰਬਰ 94653-10052

ਦਸਤਾਰ; ਪੁਸ਼ਾਕ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਰਦਾਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਫ਼ਖਰ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਰੂਪੀ ਸਰਤਾਜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਿਰ ਸਿਵਾਏ ‘ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ’ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਿਮਾਣੇ ਦਾ ਸਿਰ ਕਿਸੇ ਜ਼ਾਲਮ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਬਣ ਕੇ ਬਾਬੇ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਜੂਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦਸਤਾਰਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਵੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲਹਿਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਗਜ਼ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਮਾਣ-ਮਰਯਾਦਾ ਹੈ।

ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਚਾਹੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਹੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਧਰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਝਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤੱਵੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਧੜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ 1699 ਈਸਵੀ ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਮੌਕੇ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸੀਸ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ’ਤੇ ਹੀ ਸਿੱਖ ਦੇ ਸਿਰ ਸੱਜਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਸਤਾਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਕੇ ਵੀ ਜੈਕਾਰੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਉੱਬਲਦੀਆਂ ਦੇਗਾਂ ’ਚ ਉਬਾਲੇ ਖਾਂਦੀ ਹੋਈ ਸਿਰ ਤੋਂ ਖੋਪੜ ਲੁਹਾ ਕੇ ਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿਰ ਕੇ ਚਰਖੜੀਆਂ ’ਤੇ ਚੜਣਾ ਪਿਆ, ਕਦੇ ਬੰਦ-ਬੰਦ ਕਟਵਾਉਣੇ ਪਏ ਤੇ ਕਦੇ ਬੇ-ਜ਼ਬਾਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਟੁੱਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਮਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣੇ ਪਏ ਤਾਂ ਹੀ ਅੱਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ੋਭਦੀ ਦਸਤਾਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਸਤਾਰ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਜ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਦਸਤਾਰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੀ ਸੂਚਕ ਬਣ ਕੇ ਦਇਆ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਸਤਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਲੁਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਸਤਾਰ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਭਉ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪੱਤ ਢੱਕਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬਿਰਧ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਡੰਗੋਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦਸਤਾਰ ਹੀ ਇਕ ਔਰਤ ਦਾ ਸੁਹਾਗ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਧੀ ਦੇ ਪਿਉਂ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਦਸਤਾਰ, ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੁਰਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਿਰ ਸਜਿਆ ਤਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲ਼ ਲਾਉਣ ਲਈ ਲਚਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਝੂਠੇ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਲੋੜ ਹੈ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਬੇਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦਸਤਾਰ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਦਸਤਾਰਧਾਰੀ ਲੱਚਰਤਾ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਸ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਮਿੱਕ ਹੋ ਕੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਭਖ ਰਹੇ ਦਸਤਾਰ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ (ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ) ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਗਰੁਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਉਚਾਰਨ (ਭਾਗ 7)

0

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਉਚਾਰਨ

(ਭਾਗ 7)

ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਬਠਿੰਡਾ) ਸੰਪਰਕ 98554-80797

ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਅੰਦਰ ਇਹ ਨਿਯਮ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ’ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਲਗਾ ਕੇ ਅਜੋਕੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਉਚਾਰਨ ਨਿਯਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਜਦ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:-

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਐਸੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਬੋਲੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ :- ਊਧ – ਊਂਧ, ਆਚ – ਆਂਚ, ਆਗਨਿ – ਆਂਗਨਿ, ਈਧਨ – ੲੰੀਧਨ, ਅਜਾਈ – ਅਜਾਂਈ, ਸਿਉ – ਸਿਉਂ, ਸੀਗਾਰ – ਸੀਂਗਾਰ, ਸੀਗ – ਸੀਂਗ,  ਹੀਗ – ਹੀਂਗ, ਕਾਸੀ – ਕਾਂਸੀ, ਸਭਹੂ – ਸਭਹੂੰ, ਸਦਹੂ – ਸਦਹੂੰ,  ਇੰਦ੍ਰਾਸਣ – ਇਦਾਸਣ ਆਦਿਕ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ’ਚ ਇਉਂ ਦਰਜ ਹਨ :

1. (ੳ). ਜਨਮ ਮਰਣ ਕੀ ਮਿਟੀ ਜਮ ਤ੍ਰਾਸ ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ, ‘ਊਂਧ’ ਕਮਲ ਬਿਗਾਸ ॥ (ਮ: ੫/੧੧੪੮)

ਅਰਥ :-  ਹੇ ਭਾਈ ! (ਮਿਹਰ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ’ਚੋਂ) ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਦਾ ਸਹਿਮ ਅਤੇ ਜਮ-ਰਾਜ ਦਾ ਡਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੀ ਬਰਕਤਿ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ (ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵੱਲ) ਉਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਦਾ-ਕਮਲ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

(ਅ). ਜਿਨਾ ਬਾਤ ਕੋ ਬਹੁਤੁ ਅੰਦੇਸਰੋ ; ਤੇ, ਮਿਟੇ ਸਭਿ ਗਇਆ ॥ ਸਹਜ ਸੈਨ ਅਰੁ ਸੁਖਮਨ ਨਾਰੀ ; ‘ਊਧ’ ਕਮਲ ਬਿਗਸਇਆ ॥ (ਮ: ੫/੬੧੨)

ਅਰਥ :- ਹੇ ਭਾਈ  !  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ-ਫ਼ਿਕਰ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ (ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ) ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ-ਫ਼ਿਕਰ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਪੁੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹਿਰਦਾ-ਕੌਲ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਪਿਆ ਹੈ, ਆਤਮਕ ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਲੀਨਤਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ।

ਨੋਟ : ਉਕਤ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਊਂਧ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਊਧ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਉਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਵ ਮੂਧਾ’ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਊਧ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਉਲਟਿਆ ਹੋਇਆ/ਮੂਧਾ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।

2. (ੳ). ਕਬੀਰ ! ਪਰਦੇਸੀ ਕੈ ਘਾਘਰੈ ; ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਲਾਗੀ ਆਗਿ ॥ ਖਿੰਥਾ ਜਲਿ, ਕੋਇਲਾ ਭਈ ; ਤਾਗੇ, ‘ਆਂਚ’ ਨ ਲਾਗ ॥ (ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ/੧੩੬੬)

ਅਰਥ :- (ਜੋ ਪਰਦੇਸੀ ਜੋਗੀ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦੀ) ਸਰੀਰ-ਗੋਦੜੀ (ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ) ਸੜ ਕੇ ਕੋਲੇ ਹੋ ਗਈ (ਪਰ ਜਿਸ ਪਰਦੇਸੀ ਜੋਗੀ ਨੇ ਇਸ ਗੋਦੜੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਭਾਵ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਜਿੰਦ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਵਿਕਾਰ-ਅਗਨੀ ਦੇ ਨਿੱਘ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਾਣਨ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ) ਆਤਮਾ ਨੂੰ (ਇਹਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ) ਸੇਕ ਭੀ ਨਾ ਲੱਗਾ (ਭਾਵ ਉਹ ਇਸ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚ ਗਿਆ) ।

(ਅ). ਜਲ ਦੁਧ ਨਿਆਈ ਰੀਤਿ, ਅਬ, ਦੁਧ ‘ਆਚ’ ਨਹੀ ; ਮਨ  ! ਐਸੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਰੇ ॥ (ਮ: ੫/੪੫੪)  ਭਾਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਰਗੀ ਹੈ। (ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤਦੋਂ (ਪਾਣੀ) ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਸੇਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦੇਂਦਾ।  ਹੇ ਮਨ  !  ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ (ਉਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੇਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦੇਂਦਾ)।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਆਂਚ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਆਚ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸੇਕ’ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਆਚ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਸੇਕ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨਾ ਦਰੁਸਤ ਹੈ।

3. (ੳ). ਸੁਹਾਗੁ ਹਮਾਰੋ, ਅਬ ਹੁਣਿ ਸੋਹਿਓ ॥ ਕੰਤੁ ਮਿਲਿਓ, ਮੇਰੋ ਸਭੁ ਦੁਖੁ ਜੋਹਿਓ ॥ ‘ਆਂਗਨਿ’ ਮੇਰੈ, ਸੋਭਾ ਚੰਦ ॥ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ, ਪ੍ਰਿਅ ਸੰਗਿ ਅਨੰਦ ॥ (ਮ: ੫/੩੭੨) ਭਾਵ (ਹੇ ਸਹੇਲੀਏ !) ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਸਤਾਰਾ ਚਮਕ ਪਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਰੋਗ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ (ਹਿਰਦੇ ਦੇ) ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਸ਼ੋਭਾ ਦਾ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਤ ਦਿਨ ਪਿਆਰੇ (ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ) ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੀ ਹਾਂ।

(ਅ). ਮੇਰੈ ਹਾਥਿ, ਪਦਮੁ ; ‘ਆਗਨਿ’, ਸੁਖ ਬਾਸਨਾ ॥ ਸਖੀ  ! ਮੋਰੈ ਕੰਠਿ, ਰਤੰਨੁ ਪੇਖਿ ; ਦੁਖੁ ਨਾਸਨਾ ॥ (ਮ: ੫/੧੩੬੨) ਭਾਵ (ਹੁਣ) ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕੌਲ-ਫੁੱਲ (ਦੀ ਰੇਖਾ ਬਣ ਪਈ) ਹੈ (ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਜਾਗ ਪਏ ਹਨ) ਮੇਰੇ (ਹਿਰਦੇ ਦੇ) ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ (ਖਿਲਰੀ ਰਹਿੰਦੀ) ਹੈ। (ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ-ਪੱਟੂ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਹੇ ਸਹੇਲੀਏ ! ਮੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਨਾਮ-ਰਤਨ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਮੇਰੇ ਗਲ ਵਿਚ ਨਾਮ-ਰਤਨ ਪ੍ਰੋਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (ਹਰੇਕ) ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਆਂਗਨਿ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਆਗਨਿ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਹੜਾ’ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਆਗਨਿ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਵਿਹੜੇ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਹੈ ।

4. (ੳ). ‘ੲੰੀਧਨ’ ਤੇ, ਬੈਸੰਤਰੁ ਭਾਗੈ ॥ ਮਾਟੀ ਕਉ, ਜਲੁ ਦਹ ਦਿਸ ਤਿਆਗੈ ॥ ਊਪਰਿ ਚਰਨ, ਤਲੈ ਆਕਾਸੁ ॥ ਘਟ ਮਹਿ, ਸਿੰਧੁ ਕੀਓ ਪਰਗਾਸੁ ॥ (ਮ: ੫/੯੦੦)

ਅਰਥ :- (ਹੇ ਮਨ ! ਵੇਖ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਅਸਚਰਜ ਤਾਕਤਾਂ ! ਬਾਲਣ) ਲੱਕੜੀ ਤੋਂ ਅੱਗ ਪਰੇ ਭੱਜਦੀ ਹੈ (ਭਾਵ ਲੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਨਹੀਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ) ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ (ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਡੋਬਦਾ ਨਹੀਂ। ਰੁੱਖ ਦੇ) ਪੈਰ (ਜੜ੍ਹਾਂ) ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਹਨ ਤੇ ਸਿਰ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਘੜੇ ਵਿਚ (ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ) ਸਮੁੰਦਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦਾ ਹੈ।

(ਅ). ਕਲਾ ਉਪਾਇ, ਧਰੀ ਜਿਨਿ ਧਰਣਾ ॥ ਗਗਨੁ ਰਹਾਇਆ, ਹੁਕਮੇ ਚਰਣਾ ॥ ਅਗਨਿ ਉਪਾਇ, ‘ਈਧਨ’ ਮਹਿ ਬਾਧੀ ; ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਖੈ, ਭਾਈ ਹੇ ॥ (ਮ: ੫/੧੦੭੧)

ਅਰਥ:- ਹੇ ਭਾਈ ! ਜਿਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ (ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ) ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਸਾਜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਦੇ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ (ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ) ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨੋਟ : ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ੲੰੀਧਨ’ ਬਿਹਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਿੱਪੀ ਸਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਈਧਨ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਲਣ, ਲੱਕੜਾਂ’ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਈਧਨ, ਈਧਣ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਬਾਲਣ, ਲੱਕੜਾਂ’ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਓਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨਾ ਦਰੁਸਤ ਹੈ।

5. (ੳ). ਜੋ, ਪਾਥਰ ਕਉ ਕਹਤੇ ਦੇਵ ॥ ਤਾ ਕੀ, ਬਿਰਥਾ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ॥ ਜੋ, ਪਾਥਰ ਕੀ ਪਾਂਈ ਪਾਇ ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਘਾਲ, ‘ਅਜਾਂਈ’ ਜਾਇ ॥ (ਮ: ੫/੧੧੬੦)

ਅਰਥ :-  ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੱਥਰ (ਦੀ ਮੂਰਤੀ) ਨੂੰ ਰੱਬ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਰ ਸੇਵਾ, ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੱਥਰ (ਦੀ ਮੂਰਤੀ) ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਜਾਈਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

(ਅ). ਮਨਮੁਖ, ਕਰਮ ਕਰੈ ‘ਅਜਾਈ’ ॥ ਜਿਉ, ਬਾਲੂ ਘਰ, ਠਉਰ ਨ ਠਾਈ ॥ (ਮ: ੫/੧੩੪੮) ਭਾਵ ਹੇ ਭਾਈ ! ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ (ਜੋ ਭੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਮਿਕ) ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ (ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ); ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਅਜਾਂਈ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਅਜਾਈ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਅਰਥ’ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਵੀ ‘ਅਜਾਈ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਵਿਅਰਥ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਹੈ ।

6. (ੳ). ਖਖਾ, ਖਿਰਤ ਖਪਤ ਗਏ ਕੇਤੇ ॥ ਖਿਰਤ ਖਪਤ, ‘ਅਜਹੂੰ’ ਨਹ ਚੇਤੇ ॥ (ਕਬੀਰ ਜੀ/੩੪੨) ਭਾਵ ਮਰਦਿਆਂ ਖਪਦਿਆਂ ਜੀਵ ਦੇ ਕਈ ਜਨਮ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਪਿਆ ਜੀਵ ਅਜੇ ਤੱਕ (ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ) ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

(ਅ). ਇਨ ਦੂਤਨ; ਖਲੁ, ਬਧੁ ਕਰਿ ਮਾਰਿਓ ॥ ਬਡੋ ਨਿਲਾਜੁ; ‘ਅਜਹੂ’ ਨਹੀ ਹਾਰਿਓ ॥ (ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ/੭੧੦) ਭਾਵ ਇਹਨਾਂ ਚੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੇ (ਮੇਰੇ) ਮੂਰਖ (ਮਨ) ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮਨ ਬੜਾ ਬੇ-ਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਅਜੇ ਭੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਈ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦਾ ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਅਜਹੂੰ’ ਟਿੱਪੀ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਅਜਹੂ’ ਟਿੱਪੀ ਰਹਿਤ ਹੈ ਜਦਕਿ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਅਜੇ ਤੱਕ’ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਅਜਹੂ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਅਜੇ ਤੱਕ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਹੈ ।

7. (ੳ). ਮਨ ! ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਕਰਿ ‘ਸਦਹੂੰ’ ॥ ਗਾਵਤ, ਸੁਨਤ, ਜਪਤ ਉਧਾਰੈ; ਬਰਨ ਅਬਰਨਾ ‘ਸਭਹੂੰ’ ॥ (ਮ: ੫/੫੨੯)  ਭਾਵ ਹੇ (ਮੇਰੇ) ਮਨ ! ਸਦਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਦਾ ਰਹੁ। (ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਦੇ ਗੀਤ) ਗਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ (ਚਾਹੇ ਉਹ) ਉੱਚੀ ਜਾਤਿ ਵਾਲੇ (ਹੋਣ ਜਾਂ) ਨੀਵੀਂ ਜਾਤਿ ਵਾਲੇ-ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

(ਅ). ਬਾਧੇ ਜਮ ਕੀ ਜੇਵਰੀ, ਮੀਠੀ ਮਾਇਆ ਰੰਗ ॥ ਭ੍ਰਮ ਕੇ ਮੋਹੇ, ਨਹ ਬੁਝਹਿ; ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ‘ਸਦਹੂ’ ਸੰਗ ॥ (ਮ: ੫/੫੨੯) ਭਾਵ ਮਿੱਠੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕੌਤਕਾਂ ਵਿਚ (ਫਸ ਕੇ ਜੀਵ) ਜਮ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਟਕਣਾ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ।

(ੲ). ਬਾਰੇ, ਬੂਢੇ, ਤਰੁਨੇ ਭਈਆ  ! ‘ਸਭਹੂ’, ਜਮੁ ਲੈ ਜਈਹੈ ਰੇ ॥ (ਕਬੀਰ ਜੀ/ ੮੫੫) ਭਾਵ ਹੇ ਭਾਈ !  ਭਾਵੇਂ ਬਾਲਕ ਹੋਵੇ, ਬੁੱਢਾ ਹੋਵੇ, ਜੁਆਨ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਸਦਹੂੰ’ ਟਿੱਪੀ ਸਹਿਤ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ – ‘ਸਦਾ ਹੀ’।  ‘ਸਭਹੂੰ’ ਵੀ ਟਿੱਪੀ ਸਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ : ‘ਸਭਨਾ ਨੂੰ ਹੀ’ ਪਰ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਸਦਹੂ’ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ੲ. ਵਿੱਚ ‘ਸਭਹੂ’ ਟਿੱਪੀ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਾਙ ਹੀ ਹਨ. ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਸਦਹੂ’ ਜਾਂ ‘ਸਭਹੂ’ ਸ਼ਬਦ ਸਰੂਪ ਦਰਜ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਟਿੱਪੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ ।

8. (ੳ). ਰਤਨ ਜਨਮੁ ਅਪਨੋ, ਤੈ, ਹਾਰਿਓ; ਗੋਬਿੰਦ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ॥ ਨਿਮਖ ਨ ਲੀਨ ਭਇਓ ਚਰਨਨ ‘ਸਿਂਉ’ ; ਬਿਰਥਾ ਅਉਧ ਸਿਰਾਨੀ ॥ ਗਉੜੀ (ਮ: ੯/੨੨੦) ਭਾਵ ਹੇ (ਮੇਰੇ) ਮਨ ! (ਜਿਵੇਂ ਜੁਆਰੀ, ਜੂਏ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ੀ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ) ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਹਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰੱਬੀ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਾਣਿਆ। ਤੂੰ ਰੱਤਾ ਭਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੀ ਮਾਲਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜਿਆ ਤੇ ਇਉਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਉਮਰ ਬੀਤ ਗਈ ।

(ਅ). ਦੇਹੁ ਸਜਣ ਅਸੀਸੜੀਆ  ! ਜਿਉ, ਹੋਵੈ ਸਾਹਿਬ ‘ਸਿਉ’ ਮੇਲੁ ॥ (ਮ: ੧/੧੨) – ਭਾਵ ਹੇ ਸਤਸੰਗੀ ਸੱਜਣੋ !  ਰਲ਼ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂਈਏਂ ਪਾਓ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਭੀ ਦਿਓ (ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਭੀ ਕਰੋ) ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਏ ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਸਿਉਂ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਸਿਉ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਲ’ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਸਿਉ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਨਾਲ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨਾ ਦਰੁਸਤ ਹੈ ।

9. (ੳ). ਅਚਾਰਵੰਤਿ ਸਾਈ ਪਰਧਾਨੇ ॥ ਸਭ ‘ਸਿੰਗਾਰ’ ਬਣੇ; ਤਿਸੁ ਗਿਆਨੇ ॥ ਸਾ ਕੁਲਵੰਤੀ ਸਾ ਸਭਰਾਈ; ਜੋ, ਪਿਰਿ ਕੈ ਰੰਗਿ; ਸਵਾਰੀ ਜੀਉ ॥ (ਮ: ੫/੯੭) ਭਾਵ ਜੋ ਜੀਵ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਰੰਗ ਵਿਚ (ਰੰਗੀਜ ਕੇ) ਸੋਹਣੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਆਚਰ ਵਿਹਾਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ (ਸੰਗਤ ਵਿਚ) ਮੰਨੀ-ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਆਤਮਕ ਗੁਣ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ (ਸ਼ਿੰਗਾਰ) ਸੰਵਾਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

(ਅ). ਬਿਨੁ ਪਿਰ, ਕਾਮਣਿ ਕਰੇ ‘ਸਂੀਗਾਰੁ’ ॥ ਦੁਹਚਾਰਣੀ ਕਹੀਐ; ਨਿਤ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ ॥ ਮਨਮੁਖ ਕਾ, ਇਹੁ ਬਾਦਿ ਆਚਾਰੁ ॥ ਬਹੁ ਕਰਮ ਦ੍ਰਿੜਾਵਹਿ, ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ॥ (ਮ: ੩/੧੨੭੭) ਭਾਵ ਹੇ ਭਾਈ ! (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋ) ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ (ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਸਰੀਰਕ) ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭੈੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਖ਼ੁਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਤਿਵੇਂ) ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰਵਈਆ (ਪਤੀ ਵਿਹੂਣੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਙ) ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਕਾਰਜ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣ, ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਹੋਰ ਬਥੇਰੇ ਫੋਕਟ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕੀਦ (ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖਣੀ) ਕਰਦੇ ਹਨ ।

(ੲ). ਪਿਰੁ ਪਰਦੇਸਿ; ‘ਸਿਗਾਰੁ’ ਬਣਾਏ ॥ ਮਨਮੁਖ ਅੰਧੁ; ਐਸੇ ਕਰਮ ਕਮਾਏ ॥ ਹਲਤਿ ਨ ਸੋਭਾ, ਪਲਤਿ ਨ ਢੋਈ; ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਵਣਿਆ ॥ (ਮ: ੩/੧੨੭) ਭਾਵ (ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ) ਪਤੀ ਪਰਦੇਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ (ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ) ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਦੀ ਫਿਰੇ (ਅਜੇਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ) ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਮੁਖ ਬੰਦਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ (ਭੀ) ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ (ਭੀ) ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।

(ਸ). ਮੁੰਧੇ  ! ਪਿਰ ਬਿਨੁ, ਕਿਆ ‘ਸੀਗਾਰੁ’  ?॥ (ਮ:੧/੧੯) – ਹੇ ਮੂਰਖ ਜੀਵ ਇਸਤ੍ਰੀ ! ਜੇ ਪਤੀ ਨ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਸਿੰਗਾਰ’ ਟਿੱਪੀ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਸਂੀਗਾਰੁ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਹੈ ਜਦਕਿ ਤੁਕ ਨੰ: ੲ. ਵਿੱਚ ‘ਸਿਗਾਰ’ ਅਤੇ ਤੁੱਕ ਨੰਬਰ ਸ. ਵਿੱਚ ‘ਸੀਗਾਰ’ ਬਿਨਾਂ ਟਿੱਪੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਭਨਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਿੰਗਾਰ’ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਅ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਸਿਗਾਰ ਜਾਂ ਸੀਗਾਰ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਸ਼ਿੰਗਾਰ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਉੱਥੇ ‘ਸ’ ਦੇ ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ‘ਸ਼’ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਕਰਮਵਾਰ ਟਿੱਪੀ ਜਾਂ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ‘ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਂਗਾਰ’ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।

10. ਬਾਣੀਏ ਕੇ ਘਰ ਹੀਂਗੁ ਆਛੈ; ਭੈਸਰ ਮਾਥੈ ਸੀਂਗੁ ਗੋ ॥ ਦੇਵਲ ਮਧੇ ਲੀਗੁ ਆਛੈ ; ਲੀਗੁ ਸੀਗੁ ਹੀਗੁ ਗੋ ॥ (ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ/੭੧੮) ਭਾਵ ਹਟਵਾਣੀਏ ਦੇ ਘਰ (ਭਾਵ ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ) ਹਿੰਙ (ਆਦਿਕ ਹੀ ਮਿਲਦੀ) ਹੈ, ਭੈਂਸੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ (ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ) ਸਿੰਗ (ਹੀ ਹੁੰਦੇ) ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਾਲੇ (ਦੇਵ-ਅਸਥਾਨ) ਵਿੱਚ (ਸ਼ਿਵ-) ਲਿੰਗ (ਮਿਲੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ’ਚ) ਹਿੰਗ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ (ਸ਼ਿਵ) ਲਿੰਗ ਹੀ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸ਼ੋਭਨੀਕ ਹਨ)।

ਨੋਟ : ਇਸ ਪਦੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ‘ਹੀਂਗ ਅਤੇ ਸੀਂਗ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਹਨ ਪਰ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਦੂਸਰੀ ਤੁਕ ’ਚ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਆਏ ਹਨ ਜਦਕਿ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਹਿੰਗ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗ’ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਤੁਕ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਬਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਹੈ ।

11. (ੳ). ਕਿਨਹੀ ਬਨਜਿਆ ‘ਕਾਂਸੀ’ ਤਾਂਬਾ ; ਕਿਨਹੀ ਲਉਗ ਸੁਪਾਰੀ ॥ ਸੰਤਹੁ ਬਨਜਿਆ ਨਾਮੁ ਗੋਬਿਦ ਕਾ; ਐਸੀ ਖੇਪ ਹਮਾਰੀ ॥ (ਕਬੀਰ ਜੀ/੧੧੨੩) ਕਈ ਲੋਕ ਕੈਂਹ ਤਾਂਬੇ ਆਦਿਕ ਦਾ ਵਣਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਲੌਂਗ ਸੁਪਾਰੀ ਆਦਿਕ ਵਣਜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਵਣਜਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਭੀ ਇਹੀ ਸੌਦਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

(ਅ). ‘ਕਾਸੀ’ ਤੇ ਧੁਨਿ ਊਪਜੈ; ਧੁਨਿ, ‘ਕਾਸੀ’ ਜਾਈ ॥ ‘ਕਾਸੀ’ ਫੂਟੀ, ਪੰਡਿਤਾ ! ਧੁਨਿ, ਕਹਾਂ ਸਮਾਈ  ?॥ (ਕਬੀਰ/੮੫੭) ਭਾਵ ਹੇ ਪੰਡਿਤ ! ਜਿਵੇਂ ਕੈਂਹ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਠਣਕਾਇਆਂ ਉਸ ’ਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੇ (ਠਣਕਾਣਾ) ਛੱਡ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਕੈਂਹ ਵਿਚ ਹੀ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ (ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਮੋਹ (ਜਦੋਂ ਬੁੱਧ ਜਾਗੀ) ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਾਇਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਠਟਕਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਲੂ ਆਵਾਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਹੈ।)

(ੲ). ‘ਕਾਂਸੀ’, ਕ੍ਰਿਸਨੁ ਚਰਾਵਤ ਗਾਊ, ਮਿਲਿ ਹਰਿ ਜਨ, ਸੋਭਾ ਪਾਈ ॥ (ਮ: ੪/੧੨੬੩) ਹੇ ਭਾਈ ! ਕਾਂਸ਼ੀ (ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ), (ਬਿੰਦ੍ਰਾਬਨ ਜਿੱਥੇ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਈਆਂ ਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਜਿਹੇ ਥਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਤਸੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ; ਸ਼ੋਭਨੀਕ ਬਣੇ ।

(ਸ). ਨਾ ‘ਕਾਸੀ’ ਮਤਿ ਊਪਜੈ; ਨਾ ‘ਕਾਸੀ’ ਮਤਿ ਜਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ, ਮਤਿ ਊਪਜੈ ; ਤਾ, ਇਹ ਸੋਝੀ ਪਾਇ ॥ (ਮ: ੩/੪੯੧) ਭਾਵ ਹੇ ਭਾਈ !  ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆਂ ਹੀ (ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ) ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਹੀ ਕਾਂਸ਼ੀ (ਆਦਿਕ ਤੀਰਥਾਂ ’ਤੇ ਗਿਆਂ) ਸੁਚੱਜੀ ਅਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਾਂਸ਼ੀ (ਆਦਿਕ ਤੀਰਥਾਂ ’ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ ਕਾਰਨ)  ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਮਰਦੀ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਤੁਕ ਨੰ: ੳ. ਵਿੱਚ ‘ਕਾਂਸੀ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਅ. ਵਿੱਚ ‘ਕਾਸੀ’ ਬਿੰਦੀ ਰਹਿਤ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਅਰਥ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ  ਹੈ: ‘ਕੈਂਹ’ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ੲ. ਵਿੱਚ ‘ਕਾਂਸੀ’ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਸ. ਵਿੱਚ ‘ਕਾਸੀ’ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਂਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ’ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਕਾਸੀ’ ‘ਕਾਂਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਉਚਾਰਨ ‘ਕ’ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ‘ਸ਼’ ਹੋਵੇਗਾ ‘ਕਾਂਸ਼ੀ’ ਅਤੇ ਤੁਕ ਨੰ: ਉ. ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ‘ਕਾਸੀ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਕੈਂਹ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਉਚਾਰਨ ‘ਕਾਂਸੀ’ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ । 

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ‘ਇੰਦ੍ਰ’ = 24 ਵਾਰ, ‘ਇੰਦ੍ਰੁ’ = 4 ਵਾਰ, ‘ਇੰਦ’ = 3 ਵਾਰ, ‘ਇੰਦੁ’ = 8 ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ; ਹਰ ਵਾਰ ‘ਟਿੱਪੀ’ ਸਹਿਤ ਹੀ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ : ‘ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ’। ਇੱਕ ਵਚਨ ਪੁਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਔਂਕੜ ਸਹਿਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁ ਵਚਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਪਿੱਛੋਂ ਸਬੰਧਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਉਣ ਜਾਂ ਸਬੰਧਕੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਔਂਕੜ ਲੱਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ

12. (ੳ). ਇੰਦ੍ਰ ਪੁਰੀ ਮਹਿ ਸਰਪਰ ਮਰਣਾ ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰੀ, ਨਿਹਚਲੁ ਨਹੀ ਰਹਣਾ ॥ ਸਿਵ ਪੁਰੀ ਕਾ ਹੋਇਗਾ ਕਾਲਾ ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਮਾਇਆ ਬਿਨਸਿ ਬਿਤਾਲਾ ॥ (ਮ: ੫/੨੩੭) ਭਾਵ (ਹੇ ਭਾਈ ! ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀਹ ਕਰੀਏ ? ਪੰਡਿਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ) ਇੰਦ੍ਰ-ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਭੀ ਮੌਤ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁਰੀ ਭੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁਰੀ ਦਾ ਭੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। (ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਗਤ) ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਕੇ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਸਹੇੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਇਸ ਤੁਕ ’ਚ ਦਰਜ ‘ਇੰਦ੍ਰ ਪੁਰੀ’ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੁਰੀ’ ਭਾਵ ‘ਦੀ’ ਲੁਪਤ ਸਬੰਧਕੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ‘ਇੰਦ੍ਰ’ ਅੰਤ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰੀ, ਸਿਵ ਪੁਰੀ’ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ ਵੀ ‘ਬ੍ਰਹਮ, ਸਿਵ’ (ਇੱਕ ਵਚਨ ਪੁਲਿੰਗ ਨਾਂਵ) ਅੰਤ ਮੁਕਤ, ‘ਦੀ’ ਲੁਪਤ ਸਬੰਧਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਪਰ 

(ਅ). ਗੋਤਮੁ ਤਪਾ, ਅਹਿਲਿਆ ਇਸਤ੍ਰੀ ; ਤਿਸੁ ਦੇਖਿ, ‘ਇੰਦ੍ਰੁ’ ਲੁਭਾਇਆ ॥ ਸਹਸ, ਸਰੀਰ, ਚਿਹਨ ਭਗ ਹੂਏ; ਤਾ, ਮਨਿ ਪਛੋਤਾਇਆ ॥ (ਮ: ੧/੧੩੪੪) ਗੋਤਮ (ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ) ਤਪੀ (ਸੀ), ਅਹਿੱਲਿਆ (ਉਸ ਦੀ) ਇਸਤ੍ਰੀ (ਸੀ), ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ (ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਖਵਾਂਦਾ) ਇੰਦ੍ਰ ਮਸਤ ਹੋ ਗਿਆ (ਗੋਤਮ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਇਸ ਇੰਦਰ ਦੇ) ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਭਗਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਗਏ ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ (ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਕਰਮ ’ਤੇ) ਪਛੁਤਾਇਆ।

(ੲ). ਮੈਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਲਾ ‘ਇੰਦੁ’ ॥ ਰਵਿ ਮੈਲਾ, ਮੈਲਾ ਹੈ ਚੰਦੁ ॥੧॥ ਮੈਲਾ ਮਲਤਾ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਇਕੁ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲੁ; ਜਾ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥  (ਕਬੀਰ ਜੀ/੧੧੫੮) ਭਾਵ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਭਾਵੇਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਥਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ) ਬ੍ਰਹਮਾ ਭੀ ਮੈਲਾ, ਇੰਦਰ ਭੀ ਮੈਲਾ (ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ) ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਭੀ ਮੈਲੇ ਹਨ ॥੧॥ ਇਹ (ਸਾਰਾ) ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਮੈਲਾ ਹੈ, ਮਲੀਨ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ (ਜਿਸ ਦਾ) ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਹੱਦ – ਬੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਨੋਟ: ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ (ੲ, ਅ) ਤੁਕਾਂ ’ਚ ਦਰਜ ‘ਇੰਦ੍ਰੁ, ਇੰਦੁ’ ਦਾ ਅੰਤ ਔਂਕੜ, ਇੱਕ ਵਚਨ ਪੁਲਿੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਸਬੰਧਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਅਗਾਂਹ (ਸ, ਹ, ਕ) ਤੁਕਾਂ ’ਚ ‘ਇੰਦ੍ਰ’ ਬਹੁ ਵਚਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤ ਮੁਕਤਾ ਹੈ।

(ਸ). ਕੇਤੇ ਇੰਦ, ਚੰਦ ਸੂਰ ਕੇਤੇ; ਕੇਤੇ ਮੰਡਲ ਦੇਸ ॥  (ਜਪੁ) ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਭਾਵ ਬੇਅੰਤ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਬੇਅੰਤ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਭਵਨ-ਚੱਕਰ ਹਨ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ‘ਟਿੱਪੀ’ ਸਹਿਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ

(ਹ). ਇੰਦ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰਾਸਣਿ ਬੈਠੇ, ਜਮ ਕਾ ਭਉ ਪਾਵਹਿ ॥ (ਮ: ੩/੧੦੪੯) ਹੇ ਭਾਈ ! (ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਥੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ) ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ (ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ’ਚ ਜਲ਼ਦੇ ਹੋਏ) ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਦਾ ਸਹਮ ਸਹਾਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

(ਕ). ਗਾਵਹਿ ਇੰਦ, ਇਦਾਸਣਿ ਬੈਠੇ; ਦੇਵਤਿਆ ਦਰਿ ਨਾਲੇ ॥ (ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ !) ਕਈ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਦਰ ’ਤੇ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਸੇ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ‘ਇਦਾਸਣਿ’ ਸ਼ਬਦ ਬਿਨਾਂ ‘ਟਿੱਪੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਥ ਇੱਥੇ ਵੀ ‘ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸਣ (ਤਖ਼ਤ) ਉੱਪਰ’ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਉਚਾਰਨ ਵੀ ਟਿੱਪੀ ਸਹਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

— ਚਲਦਾ —

ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ?

0

ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ  ?

ਡਾ. ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਐਮ. ਡੀ., ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ, 28, ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ, ਲੋਅਰ ਮਾਲ (ਪਟਿਆਲਾ)-0175-2216783

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਹਰ ਪੁਰਸ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦਸ਼ਾ ਕਾਮੁਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਫ਼ਤਵਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਛਪਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 2011 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸੀ ਕਿ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਜਾਂ ਇਸ ਉਮਰ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਟੱਪ ਚੁੱਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਂਘਾਂ ਬਾਰੇ ਘੋਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਊਟਡੋਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਮ ਭਰਵਾਏ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਂਘਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।

ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ 50 ਤੋਂ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੇ 72 ਫੀਸਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਂਘਾਂ ਪਾਲ਼ੀ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 57 ਫੀਸਦੀ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ੋਖ਼ (ਸ਼ਰਾਰਤੀ) ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਮੰਨੇ।

ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨਸਾਨੀ ਮਨ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਰਮਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਦਰਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਜਾਂ ਬਾਬਿਆਂ, ਪੀਰਾਂ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਵੱਲ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰੀ ਆਪਣੀ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੋ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਢੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਕਾਮ ਵਾਸ਼ਨਾ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਰੋਕ ਟੋਕ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਖੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਾਰਮਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਸਰੀਰਕ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ 40 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਟੱਪ ਚੁੱਕੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।

ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰੀ ਤਹਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਿਤੇ ਕਾਮ ਵਾਸ਼ਨਾ ਦੱਬ ਲਈ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਖੜਸੁੱਕ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਘਬਰਾਹਟ ਘਟਾਉਣ, ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਣ, ਪੱਠਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਬਰਕਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਨ।

ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਇਕੱਲੇਪਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ਵੱਲ ਗਏ ਲੱਭੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਥ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ 70 ਜਾਂ 80 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਹੀ ਪਿਛਾਂਹ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਨਾਰਮਲ ਕਾਮੁਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।

ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੱਥ ਉਘੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ।

75 ਫੀਸਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਰਹੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੰਦੇ ਮੰਨੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮੁਕ ਸਧਰਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਬ ਲਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਰੈਗੂਲਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ 37.5 ਫੀਸਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੰਨੇ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਵਧੀਆ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਧਰਾਂ ਦੱਬ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਸਤ, ਦਰੁਸਤ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜਣੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਖੋਜ ਵਿਚਲੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਸਨ :-

  1. 52 ਫੀਸਦੀ ਰੋਜ਼ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
  2. 25.7 ਫੀਸਦੀ 60 ਤੋਂ 70 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ।
  3. 70 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 14.3 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਹ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਸਦਕਾ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਦਕਾ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

  1. ਇਸ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ 83.4 ਫੀਸਦੀ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਟੱਪ ਚੁੱਕੇ ਪੁਰਸ਼, ਕਾਮ ਦੀ ਭੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਛੁੱਕ ਵੀ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਜਣੇ ਸਰੀਰਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਕੁੱਝ ਕਰ ਸਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
  2. ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕਾਮ ਭੜਕਾਊ ਫਿਲਮਾਂ ਤੇ ਚੰਚਲ ਸ਼ੋਖ਼ ਕਮ ਉਮਰ ਬੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲ ਕੁੱਝ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਝੁਕਾਓ ਲੱਭਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਹ ਸੋਚ ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਕਰਮ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਕਾ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਇਸ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਹਾਸਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਂਘਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਹਲ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ ਕਾਮੁਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਸੌਖਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵਰਗੇ ਜੁਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਖੋਜ ਵਿਚਲੇ 60 ਤੋਂ 80 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੰਨੇ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਲੱਭੇ ਤਾਂ 15 ਦਿਨੀਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਸਤ ਮੈਥੁਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੱਭੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਸੁਖਦ ਸਨ। ਬਹੁਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚਲੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਨੂੰ ਦੱਬਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਮਲ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸੁਖਦ ਤੇ ਨਿੱਘੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਰੀਰਕ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵੀ ਠੱਲ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਖੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਜੇ ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਉੱਤੇ ਪੈਣੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਈ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਤੁਕਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਹਨ :-

  1. ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਪਰਾਧ ਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੀਆਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਰੂ ਕਰੇਗੀ ?
  2. ਕੀ ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਸਮ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ?
  3. ਕੀ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਟੱਪ ਚੁੱਕਿਆ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੜਸੁੱਕ ਜਾਂ ਨਾਮਰਦ ਮੰਨ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ?
  4. ਕੀ ਕੱਲ ਨੂੰ ਬਾਲੜੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ ?
  5. ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਓਆਂ, ਚਾਚਿਆਂ, ਤਾਇਆਂ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਲੀਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ ?
  6. ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ 50 ਸਾਲ ਟੱਪ ਚੁੱਕੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਿੱਤੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਮਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਹ ਦੋਗਲੀ ਨੀਤੀ ਕਿਉਂ ?

ਲੋੜ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਦਾਗ਼ੀ ਨਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। ਜੇ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਏਨੀ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੂਡੋ, ਕਰਾਟੇ, ਗਤਕਾ ਸਿਖਾ ਕੇ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੈਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂ ਕਿ ਮੈਂ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਉਹ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਖਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਵੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇ ਸਕਣ ਯੋਗ ਵੀ। ਇਸ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

50 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਟੱਪ ਚੁੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਤਾਂਘ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਰਮਲ ਗਿਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਮਾਜਿਕ ਸੋਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਖਾਵੇਂ ਬਣੇ ਰਹਿਣ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲੇ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਵਾਲਾ ਕਸੂਰਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ !  ਕੁੱਝ ਗੰਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੇ ਤਲਾਬ ਵਿਚਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਵਾਜਬ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹੁਣ ਛਕਾਂ ਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਛਕਾਂ ?

0

ਹੁਣ ਛਕਾਂ ਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਛਕਾਂ ?

              – ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (USA)  

ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਆਰ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿਸਾਖੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਨਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿਚਲਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਬੋਲ-ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡੁੱਲ੍ਹ-ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਪੰਜ ਵੱਖੋ – ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪੋ- ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ ?  ਜੇ ਹਾਂ ! ਤਾਂ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਇੱਕ ਮਰਯਾਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ?  ਕੋਈ ਭਗਉਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਬ ਲੋਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ। ਕਿਧਰੇ ਬੇਅਦਬੀ ਤੇ ਰਹਿਤ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਦੇ ਕੇ ਪਾਹੁਲ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਇੱਕ ਹਊਆ ਬਣਾ ਦੇਣ ’ਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੋਈ ਬਿਨਾਂ ਚੌਪਈ, ਆਦਿ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਰਤ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮਾਸ, ਅੰਡੇ ’ਚ ਹੀ ਅਟਕੀ ਪਈ ਸੀ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੁਆਰਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਅਖੌਤੀ ਜਾਤ-ਗੋਤ ਛੱਡ, ਇੱਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਇੰਞ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ’ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ ?  ਨਿਗੁਰੇ ਦਾ ਜਿਊਣਾ ਵੀ ਕੋਈ ਜਿਊਣਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ‘‘ਇਕਾ ਬਾਣੀ, ਇਕੁ ਗੁਰੁ; ਇਕੋ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ ॥’’ (ਮਹਲਾ ੩/੬੪੬)  ਭਾਵ ਸਮਰੱਥ ਗੁਰੂ, ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭਾਂ ? ਹੁਣ ਛਕਾਂ ਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਛਕਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ?

ਕਿਧਰੇ ਮਨ ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ’ਚ ਨਾ ਚਲਾ ਜਾਏ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਵੀਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਮਨਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ :

ਘਰ ਹੀ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਭਰਪੂਰੁ ਹੈ; ਮਨਮੁਖਾ ਸਾਦੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ (ਮਹਲਾ ੩/੬੪੪)

ਜੇਤੇ ਘਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਭ ਹੀ ਮਹਿ; ਭਾਵੈ ਤਿਸਹਿ ਪੀਆਈ ॥ (ਭਗਤ ਕਬੀਰ/੧੧੨੩)

ਸਿੱਖ ਵਾਸਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣਾ, ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਕੇ, ਗੁਰ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕਰਾਰ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ, ਮਨਮੁਖ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਨੇ ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰ ਵਾਕ ਹੈ :

ਨਾਨਕ  ! ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥

ਨਾਨਕ  ! ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ; ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ॥ (ਮਹਲਾ ੨/੧੨੩੮)

ਮਨ ਅੰਦਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ; ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਲੀਵਾ ਜੀਉ ॥ (ਮਹਲਾ ੪/੧੭੫)

ਅਜੋਕੇ ਦਵੰਦ (ਝਗੜੇ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਦੁਬਿਧਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀ ਰਹਿਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰਲਾ ਕੁਝ ਪਰਖਣਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਖ ਦਾ ਆਧਾਰ (ਕਸੌਟੀ) ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਬਾਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਮ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਸੇਧ ਬਖ਼ਸ਼ ਰਹੇ ਹਨ :

ਸਭ ਕਿਛੁ ਘਰ ਮਹਿ; ਬਾਹਰਿ ਨਾਹੀ ॥  ਬਾਹਰਿ ਟੋਲੈ; ਸੋ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਹੀ ॥ (ਮਹਲਾ ੫/੧੦੨)

ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੰਜ਼ਲ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ (ਨਿਤਨੇਮ) ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ (ਵੀਚਾਰ) ਕੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਹੈ :

ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਦਾ ਵਰਸਦਾ; ਬੂਝਨਿ ਬੂਝਣਹਾਰ ॥  ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਿਨ੍ਹੀਂ ਬੁਝਿਆ; ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ, ਰਖਿਆ ਉਰਿ ਧਾਰਿ ॥

.. .. .. ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਹੈ; ਵਰਸੈ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ ॥ (ਮਹਲਾ ੩/੧੨੮੧)

 ਨਾਨਕ  ! ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ, ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ; ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਵੀਚਾਰਿ ॥ (ਮਹਲਾ ੩/੧੦੯੨)

 ਸੋ, ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਵਾਸਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਥੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੁੜਨਾ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਸਦਕਾ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ ਜਦ ਸਮੁੱਚਾ ਪੰਥ ਅਨਮਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਕੇ, ਗੁਰਮਤ ਅਨੁਸਾਰੀ ਇੱਕ ਮਰਯਾਦਾ ’ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੁੜ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਬਿਧਾ ’ਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਪਵੇਗਾ।

‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਹੀ ਕਿਉਂ ?

0

 ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਹੀ ਕਿਉਂ ?

ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ (USA)

ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਥਲੇ ਲੇਖ ਦਾ ਵਿਸਾ ਬਾਣੀ ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਕ ਨੰਬਰ ੨੬੨ ਤੋਂ ੨੯੬ ਤੱਕ (ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਅੰਕ 35 ’ਚ) ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੈ।

ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨਿਤਨੇਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਇਦ ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਹੀ ਹੈ ? ਕੀ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਡੇਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਖੌਤੀ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਭਰਮ ਜਾਲ਼ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੈ ? ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰ ਵਾਕ ਹੈ :

ਸੁਖ ਕਉ ਮਾਗੈ ਸਭੁ ਕੋ, ਦੁਖੁ ਨ ਮਾਗੈ ਕੋਇ ॥ (ਮ:੧/੫੭)

ਸੁਖਮਨੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ, ਸਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਡੇਰੇਦਾਰ ਬਿਰਤੀ ਤਰੋੜ – ਮਰੋੜ ਕੇ ਬੜੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ’ਤੇ ਢੁਕਾਉਣ ਦਾ ਅਸਫਲ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਅਖੌਤੀ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਖਮਨੀ ਦੇ 24, 000 ਅੱਖਰ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਚੌਵੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 24, 000 ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੋਰੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੱਢੋ, ਸੁਖਮਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਠ ਕਰ ਲਵੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਾਹ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ !  ਵਾਹ !  ਸੌਦਾ ਬੜਾ ਸਸਤਾ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ !  ਤਾਂ ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਦੇ 23 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿੱਜੀ ਮੁਨੀਮ ਦੇਵੇਗਾ ?

(ਵੈਸੇ ਸੁਖਮਨੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾ – ਮਾਤਰ ਆਦਿ ਸਮੇਤ 39, 000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਭਿੰਨ – ਭਿੰਨ ਦੋ ਪ੍ਰਾਣੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਰਮ ਫੈਲਾਉਣ ’ਚ ਮਾਹਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਵੈਬ-ਸਾਈਟਜ ਵੀ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਆਪ ਕਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਖੇਚਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ)

ਬਾਣੀ ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਰ ਦਮ ਹਿਰਦੇ ’ਚ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ

ਜਿਨਿ ਤੇਰੀ ਮਨ  !  ਬਨਤ ਬਨਾਈ॥

ਊਠਤ ਬੈਠਤ ਸਦ; ਤਿਸਹਿ ਧਿਆਈ॥.. ..

ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਉਸਤਿਤ, ਕਰਹੁ ਦਿਨ ਰਾਤਿ॥

ਤਿਸਹਿ ਧਿਆਵਹੁ, ਸਾਸਿ ਗਿਰਾਸਿ॥, ਆਦਿ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰ ਵਾਂਗ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ-ਮਿਣਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ’ਚ ਪੈ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਫਲ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।  ਸਰੀਰਕ ਰੋਗ ਨਿਵਾਰਨ ਲਈ ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਜਾਂ ‘ਦੁੱਖ-ਭੰਜਨੀ’ ਦੇ ਕਲਪਿਤ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤੇ ਸਬਦਾਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਕੇਵਲ ਬਿਪਰਵਾਦ ਸੋਚ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ ਵਰਨਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪੈਂਦੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਨ ’ਚੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਵਿਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਾਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਫ਼ੁਰਮਾ ਰਹੇ ਹਨ, ‘‘ਸਭਨਾ ਦਾਤਾ ਏਕੁ ਤੂ, ਮਾਣਸ ਦਾਤਿ ਨ ਹੋਇ॥’’ ( ਮ:੧/੫੯੫)

ਬਾਣੀ ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ’ਚ ਵੀ ਪੰਚਮ ਪਿਤਾ ਫ਼ੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮਾਨੁਖ ਕੀ ਟੇਕ, ਬ੍ਰਿਥੀ ਸਭ ਜਾਨੁ॥ ਦੇਵਨ ਕਉ, ਏਕੈ ਭਗਵਾਨੁ॥’’

ਸੋ ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁੱਖ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ’ਚ ਆਇਆਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ‘‘ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ, ਸੁਖੁ ਨ ਪਾਵਈ; ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਜੋਨੀ ਪਾਹਿ॥’’ (ਮ:੩/੨੬)

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਿਸੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ, ਨਿਰੰਤਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ’ਚ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੰਗ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ‘‘ਵਿਣੁ ਤੁਧੁ ਹੋਰੁ ਜਿ ਮੰਗਣਾ; ਸਿਰਿ ਦੁਖਾ ਕੈ ਦੁਖ॥ ਦੇਹਿ ਨਾਮੁ ਸੰਤੋਖੀਆ; ਉਤਰੈ ਮਨ ਕੀ ਭੁਖ॥’’ (ਮ: ੫/੯੫੮)

ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਉਪਰਾਲਾ (ਉਦਮ) ਹੈ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਾਣੀ – ਬਾਣੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ (ਵਿਤਕਰਾ) ਮੰਨਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਮਿਸਰੀ ਦੀ ਡਲ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਚੱਖ ਲਵੋ, ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁਆਦ ਆਵੇਗਾ।  ਮਸਲਾ ਕੇਵਲ ਵਿਚਾਰ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਮਲ ’ਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੈ।  ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ’ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਲਵੋ, ਹਰ ਰਚਨਾ (ਬਾਣੀ) ’ਚ ਇਕ-ਸਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸੰਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।  ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ, ਆਓ ਕੁੱਝ ਗੁਰ ਵਾਕਾਂ ’ਤੇ ਗ਼ੌਰ ਕਰੀਏ :

ਵਿਣੁ ਗੁਣ (ਰੱਬੀ ਮਿਹਰ) ਕੀਤੇ, ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਇ॥ (ਮ:੧/੪)

ਮੂੜੇ  !  ਰਾਮੁ ਜਪਹੁ ਗੁਣ ਸਾਰਿ (ਚੇਤੇ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ)॥ (ਮ: ੧/੧੯)

ਜਾਇ ਪੁਛਹੁ ਸੋਹਾਗਣੀ; ਤੁਸੀ ਰਾਵਿਆ ਕਿਨੀ ਗੁਣਂੀ  ? ॥  ਸਹਜਿ ਸੰਤੋਖਿ ਸੀਗਾਰੀਆ; ਮਿਠਾ ਬੋਲਣੀ ॥  ਪਿਰੁ ਰੀਸਾਲੂ ਤਾ ਮਿਲੈ; ਜਾ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਸੁਣੀ ॥ (ਮ: ੧/੧੭)

ਜਿਨ ਗੁਣ, ਤਿਨ ਸਦ ਮਨਿ ਵਸੈ, ਅਉਗੁਣਵੰਤਿਆ ਦੂਰਿ॥

ਮਨਮੁਖ ਗੁਣ ਤੈ ਬਾਹਰੇ, ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮਰਦੇ ਝੂਰਿ॥ (ਮ: ੩/੨੭)

ਆਪਣਾ-ਆਪ ਸੰਵਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਜਦ ਗੁਣ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਾਵ ਰੱਬੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ :

 ਗੁਣ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ॥ (ਮ:੩/੩੬੧)

ਅਜਿਹੇ ਖੋਜੀ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਤਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ੋਭਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਗੁਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ, ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਣੀ ਭਾਵ ਸਰਬੋਤਮ ਸੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ‘‘ਸਭ ਤੇ ਊਚ; ਤਾ ਕੀ ਸੋਭਾ ਬਨੀ॥ ਨਾਨਕ  !  ਇਹ ਗੁਣਿ (ਕਰ ਕੇ ਹੀ) ਨਾਮੁ ਸੁਖਮਨੀ॥’’ ॥੮॥੨੪॥ (ਗਉੜੀ ਸੁਖਮਨੀ/ਮ: ੫/੨੯੬)

ਅੱਜ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਏ ਧਰਮ ਚੰਦ ਦੀ ਯਾਦ

0

ਅੱਜ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਏ ਧਰਮ ਚੰਦ ਦੀ ਯਾਦ

-ਰਮੇਸ਼ ਬੱਗਾ ਚੋਹਲਾ 1348/17/, ਗਲੀ ਨੰ: 8, ਰਿਸ਼ੀ ਨਗਰ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ (ਲੁਧਿਆਣਾ) 94631-32719

ਤਾਏ ਧਰਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡਿਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਚੇਤੇ ਦੀ ਚੰਗੇਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਤਾਇਆ ਧਰਮ ਚੰਦ ਸਰੀਰਕ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਸਚਿਆਰਾ ਸੀ। ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਤਾਏ ਦੀ ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਣ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੁਥਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਤਾਏ ਦਾ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਵੀ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੀ ਸੀ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਚੰਦ ਟੇਲਰ ਮਾਸਟਰ ਆਖ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਰਮਾ ਦਰਜ਼ੀ ਕਹਿ ਕੇ ਹੀ ਸਾਰ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਸਮਾਨੀ ਅੰਗ ਸਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਤਾਇਆ ਧਰਮ ਚੰਦ ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਲੱਡੂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਖ ਸਕਿਆ ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ (ਮੇਰੇ ਵਾਲਿਦ) ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ, ਵਿਆਹੁਣ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤਾਏ ਦੀ ਵੱਡਮੁੱਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਾਰੀ ਹਯਾਤੀ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਬਾਬੇ ਵਾਰਿਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬਣੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਘਾਟੇ-ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਖਿੜ੍ਹੇ-ਮੱਥੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਫ਼ਿਤਰਤ (ਮਿਜ਼ਾਜ) ਸੀ। ਉਮਰ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਪਾੜ੍ਹੇ ਕਾਰਨ ਤਾਇਆ ਬਾਪੂ ਦਾ ਭਰਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬਾਪ ਵੱਧ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦਾਦੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਤਲਾਸ਼ਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

ਘਰ ਦੀ ਵਿੱਤ-ਵਿਵਸਥਾ ਤਾਏ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੀ ਤਾਏ ਦੀ ਗੁੱਥਲੀ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਤਾਇਆ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤੀ ਨਾਂਹ-ਨੁਕਰ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਪਰ ਅਖੀਰ ਗੁੱਥਲੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਆਪ ਤਾਂ ਤਾਇਆ ਧਰਮ ਚੰਦ ਮਸਾਂ ਦੋ ਕੁ ਜਮਾਤਾਂ ਹੀ ਪਾਸ ਕਰ ਸਕਿਆ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਾਵਾਉਣ ਅਤੇ ਇਲਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਵਾਈ ਅਮੀਰੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤਾਇਆ ਧਰਮ ਚੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹੱਤਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂੰ ਸੀ।

ਤਾਇਆ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਜੇਕਰ ਗੈਰਜ਼ਰੂਰੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਡੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਚੇਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਨੂੰ ਵੀ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਤਾਇਆ ਬੇਲੋੜੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀ ਪਰ ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੁੱਲਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਏ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸਾਥ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਤਾਇਆ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਵੀ ਜੀਵਿਆ ਬੜੇ ਰੋਹਬ ਅਤੇ ਅਣਖ ਨਾਲ ਜੀਵਿਆ। ਲੋੜਾਂ-ਥੋੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਉਸ ਨੇ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਟੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਡਾਂਗ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਕਦਮ-ਚਾਲ ਨੂੰ ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਉੱਥੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਕੋਈ ਵਧੀਕੀ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਤਾਇਆ ਉਸ ਡਾਂਗ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੰਦਾ।

ਤਾਏ ਧਰਮ ਚੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਪੱਖ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ-ਚੁਗ਼ਲੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਤਾਇਆ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਚੁਗ਼ਲ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਤੀਵੀ ਸਾਡੀ ਦਹਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਧਰਦੀ। ਜੇ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਆ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਤਾਏ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣ ਸਾਰ ਹੀ ਬੇਰੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤਾਏ ਨੂੰ ਕਈ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਖੰਘ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੀ ਘੇਰੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹਿੱਤ ਤਾਇਆ ਕੁਝ ਓਹੜ-ਪੋਹੜ ਜਿਹੇ ਤਾਂ ਕਰ ਛੱਡਦਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ (ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ) ਡਾਕਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਠਰੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਮਹਾਨਗਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਹੋ ਚੱਲੇ ਹਨ ਪਰ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹੋਣ ਤੇ ਤਾਇਆ ਧਰਮ ਚੰਦ ਮੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਹੀ ਹੋਵੇ।

—-0—-

ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ :- ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੀ

0

 (29 ਮਾਰਚ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਅੰਤੀ)

ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ :- ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੀ

-ਰਮੇਸ਼ ਬੱਗਾ ਚੋਹਲਾ #1348/17/1 ਗਲੀ ਨੰ: 8 ਰਿਸ਼ੀ ਨਗਰ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ( ਹੈਬੋਵਾਲ),ਲੁਧਿਆਣਾ      ਮੋਬ: 94631-32719

ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਕਲਿਆਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਹੋ ਨਿਬੜਦੇ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ-ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਮਲਾਂ ਸਦਕਾ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵੀ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਸਰਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਮਾਇਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲੋਕ-ਗਮਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਸੇਬੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਚੌਵੀਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ‘ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਦਾ ਨਾਮ’।

ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਧਰਮ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 599 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ (ਹੁਣ ਬਾਸਾੜ) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਥਾਨ ਕੁੰਡ ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਖੇ ਵਸਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਂਵੀਰ ਗਯਾਤ੍ਰੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਗੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸੁਫਨੇ ਆਏ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਫਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਵਿਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ (ਮਹਾਂਵੀਰ) ਮਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਪੂਰਨਤਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਉੱਚਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੂੰ ਜਿਨ, ਸਿਧ ਅਤੇ ਅਰਹਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ‘ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ’ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ’ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਸਰ ਸਦਕਾ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ। ਜੇਕਰ ‘ਜਿਨ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਾਵ-ਅਰਥ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਜੇਤੂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ‘ਸਿਧ’ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ। ‘ਅਰਹਤ’ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਸ਼ਾਯਾਂ (ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ) ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੂੰ ‘ਵਰਧਮਾਨ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ‘ਸੁਭਾਗਸ਼ਾਲੀ’, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਨੂੰ ‘ਵਰਧਮਾਨ’ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਦਾ ਬਚਪਨ-ਕਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੱਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਪ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀ ਭੱਜ ਗਏ ਪਰ ਆਪਣੀ ਦਲੇਰੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਉਮਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੰਦੀ ਵਰਧਨ ਨੇ ਕੁੱਝ ਵਕਤ ਹੋਰ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਆਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਯਸ਼ੋਧਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।  ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਤੀਹ ਕੁ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰਨ ਸਮੇਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਇਸ ਦੈਵੀ ਪੁਰਖ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਜਪਾਲਿਕਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ/ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਗਈ।  ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇਸ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ‘ਕੇਵਲਯ ਗਿਆਨੋ’ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਰੇਕ ਜੈਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸੁਭਾਗੇ (ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ) ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੈਨ ਸਮਾਜ) ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਤੋਰਿਆ ਅਤੇ 72 ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ ਵਿੱਚ ਪਾਵਾਪੁਰੀ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਬੁਲਾ ਗਏ। ਚੌਵੀਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

———-0——-

ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

0

ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

ਅੱਜ ਕਿੱਸਾ ਇੱਕ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ, ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਛੂਹਣ ਲੱਗਾ।

ਲੱਗਦੀ ਸਿਰ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੋ, ਮੋੜ ਓਥੇ ਹੀ ਗੱਲ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗਾ।

ਸਫ਼ਰ ਲੰਬਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦਾ, ਬੜੀਆ ਔਕੁੜਾਂ ਤੇ ਸਿਖਰ ਹੈ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦੀ।

ਪਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਸਿਰ ਸੋਂਹਦੀ ਦਸਤਾਰ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ।

ਗੱਲ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਣਾਉਂ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਸੀ ਬੀਤੀ।

ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਜਾਬਰ ਕਹਿਣ ਦੀ, ਹਿੰਮਤ ਭਰੀ ਹੈ ਇਸ ਅੰਦਰ।

ਸੇਕ ਤਪਦੀ ਤਵੀ ਦਾ ਸਹਾਰ ਕੇ, ਸੀਸ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ’ਚ ਇਹ ਵਾਰਦੀ ਏ।

ਉਬਲ਼ਦੀਆਂ ਦੇਗਾਂ ’ਚ ਇਹ ਖਾਵੇ ਉਬਾਲ਼ੇ, ਜੈਕਾਰੇ ਲਾਉਂਦੀ ਏ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਅੰਦਰ।

ਖੋਪਰ ਲੁਹਾ ਕੇ ਚਰਖੜੀਆਂ ’ਤੇ ਚੱਕਰ ਲਾਵੇ, ਬੰਦ-ਬੰਦ ਕਟਵਾ ਕੇ ਜਪੁ ਜੀ ਪਈ ਉਚਾਰਦੀ ਏ।

ਮਸੂਮ ਜਿੰਦਾਂ ਦੇ ਚਿਣ, ਗਲ਼ ਮਾਂਵਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਕਿੰਞ ਨੇਜ਼ਾ ਧਸਿਆ ਦੇਖ ਲੋ, ਮਸੂਮ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਅੰਦਰ।

ਇੱਕ ਝਾਤ ਪਾਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਗੁਣਾਂ ਵੱਲ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਸਚਾਈ ਤੇ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਰਾ ਦੇਵੇ।

ਰਾਹ ਦਇਆ ਦੇ ਤੁਰਦੀ ਇਹ, ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਦੇ ਬਣ ਆਸਰੇ, ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਹੈ ਪੱਤ ਔਰਤ ਦੀ, ਨਿਰਭਉ ਦੇ ਇਸ ਸੰਕੇਤ ਅੰਦਰ।

ਡੰਗੋਰੀ ਵੀ ਹੈ ਇਹ ਬਿਰਧ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਸੁਹਾਗ ਇਹ।

ਧੀ ਲਈ ਇਹ ਮੱਕਾ ਬਣਦੀ, ਇੱਕ ਧੀ ਦੇ ਬਾਪ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਛੁਪਿਆ ਹੈ ਇਸ ਅੰਦਰ। 

ਫ਼ਖ਼ਰ ਨਾਲ ਹੈ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦੀ, ਪੈਣ ਦੇਵੇ ਨ ਜ਼ੰਜੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮੀਆਂ ਦੀ।

ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਛੇੜੋ, ਦੱਸੋ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਹੈ ਇਸ ਦਸਤਾਰ ਅੰਦਰ।

ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੀਤੂ 94653-10052

Most Viewed Posts